Ulice dla Kobiet

„Ulice dla Kobiet” to kampania mająca na celu upamiętnienie kobiet w nazwach warszawskich ulic. Zainaugurowałyśmy ją w 99. rocznicę uzyskania przez kobiety w Polsce praw wyborczych. Zapraszamy do współpracy!

W Warszawie kobiety nie mają swoich ulic, placów, skwerów. Zaledwie 170 spośród 5471 obiektów miejskich nosi nazwę na cześć kobiet*. Dodatkowo teraz padają ofiarą dezubekizacji – nawet tym nielicznym, które uhonorowano, odbierane są miejsca, które im poświęcono.

2018 został ogłoszony przez Sejm Rokiem Praw Kobiet. W ten sposób Sejm wyraził uznanie pierwszym parlamentarzystkom oraz wszystkim orędowniczkom walki o równouprawnienie. Kobiety wniosły bowiem niekwestionowany wkład w walkę o niepodległość i odbudowę państwa polskiego.

Entuzjastki, emancypantki, sufrażystki, nauczycielki, społecznice, robotnice, urzędniczki, lekarki, siłaczki przełomu wieków – to one utorowały nam drogę. To ich konsekwencji, determinacji i niezłomności zawdzięczamy to, że możemy się uczyć, studiować, pracować. To one wywalczyły nam dostęp do zawodów zazdrośnie strzeżonych przez męskie korporacje. To one głosiły hasła równości i sprawiedliwości społecznej. To one miały odwagę sięgać po to, co wówczas wydawało się niemożliwe. Przekraczać bariery, granice, burzyć mury. To dzięki nim dziś z mównicy sejmowej mogą przemawiać kobiety wszystkich opcji politycznych i działać w różnych obszarach życia.

Rozpoczynamy kampanię „Ulice dla kobiet”, aby uhonorować ważne dla czynu niepodległościowego i walki o równouprawnienie kobiety, ponieważ tylko niektóre z nich mają swoje ulice w Warszawie – dr Justyna Budzińska-Tylicka, Dorota Kłuszyńska i Irena Kosmowska, posłanka na Sejm Ustawodawczy (1919-1922) i sekretara komisji konstytucyjnej.

Apelujemy do Rady Miasta Stołecznego Warszawy, aby z okazji Roku Praw Kobiet, stulecia uzyskania przez kobiety praw wyborczych, upamiętniła kobiety zasłużone dla odbudowy państwa polskiego, jak i dla samej Warszawy, nadając ulicom, skwerom, placom ich nazwiska.

Warszawa wpisałaby się w ten sposób w chlubną tradycję. „Ulice dla Kobiet” mają już Białystok, Słupsk i ostatnio – dzięki spektakularnej uchwale podjętej przez radę miasta – Poznań.

Pierwsze emancypantki, legionistki, posłanki, architektki, nauczycielki zasługują na upamiętnienie w przestrzeni publicznej.

Apelujemy do Rady Miasta Stołecznego Warszawy o uhonorowanie:

 

Zofii Daszyńskiej-Golińskiej (1866-1934) – profesorka ekonomii (ukończyła studia z ekonomii politycznej i historii gospodarczej na uniwersytecie w Zurychu), wykładowczyni Uniwersytetu Latającego i Wolnej Wszechnicy Polskiej, współtwórczyni Ligi Kobiet Galicji i  Śląska – nieodległościowej organizacji kobiecej, w latach 1918-1922 pracowała w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej, w latach 1928-1930 senatorka z listy BBWR.

Marii Dulębianki (1861-1919) – malarka (studiowała w Wiedniu, Warszawie i Paryżu), publicystka, walczyła o polityczne równouprawnienie kobiet oraz dopuszczenie kobiet do studiów w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, w 1908 roku jako pierwsza kobieta na ziemiach polskich postanowiła ubiegać się o mandat, kandydując do Sejmu Krajowego we Lwowie, w 1911 roku stworzyła Wyborczy Komitet Kobiet do Rady Miejskiej we Lwowie, a w 1914 roku Komitet Obywatelski Pracy Kobiet, namawiający kobiety do przyłączenia się do idei legionowej, jako inspektorka opieki nad matką i dzieckiem w urzędzie miejskim we Lwowie zabiegała o poprawę bytu najuboższych.

Jadwigi Dziubińskiej (1874-1937) – posłanka na Sejm Ustawodawczy (1919-1922), działaczka PSL Piast „Wyzwolenie”, działaczka oświatowa, autorka nowatorskich programów pedagogicznych, założyła wiele szkół rolniczych (m.in. w Sokołówku, Pszczelinie, Kruszynku i Starym Brześciu, organizowała ośrodki kultury dla młodzieży wiejskiej, studiowała na Uniwersytecie Latającym. W Sejmie Ustawodawczym pracowała w komisjach oświaty, ochrony zdrowia i opieki społecznej, uczestniczyła w pracach nad ustawą o ludowych szkołach rolniczych.

Wandy Gertz (1896-1958) – major Wojska Polskiego, w latach 1914-1916 w męskim przebraniu , pod nazwiskiem Kazimierz Żuchowicz, pełniła służbę w I Brygadzie Legionów Polskich, zastępczyni dowódcy Ochotniczej Legii Kobiecej w wojnie z bolszewikami, później komendantka ochotniczego batalionu kobiecego w Wilnie. W okresie między wojennym pracowała w Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych, była instruktorką i organizatorką obozów Przysposobienia Wojskowego Kobiet. W latach 1942-1944 organizatorka i komendantka oddziału AK „Dysk” (Dywersja i Sabotaż Kobiet), walczyła w powstaniu warszawskim. W 2009 roku ukazała się książka jej poświęcona „Opowieść o kobiecie żołnierzu” autorstwa Anny Nowakowskiej-Wierzchoś.

Pauliny Kuczalskiej-Reinschmitt (1859-1921) – publicystka, działaczka na rzecz równouprawnienia kobiet, studiowała nauli ścisłe na uniwersytetach w Genewie i Brukseli, założycielka czasopisma „Ster”, wydawanego w latach 1895-1897 we Lwowie, a w latach 1907-1914 w Warszawie jako „Organ Równouprawnienia Kobiet”, współorganizatorka trójzaborowych zjazdów kobiet, założycielka Związku Równouprawnienia Kobiet Polskich. Walczyła o prawa polityczne dla kobiet – o „uzyskanie powszechnego, równego prawa wyborczego bez różnicy płci, narodowości i wyznań, przy bezpośrednim i tajnym głosowaniu”.

Zofii Moraczewskiej (1873-1958) – nauczycielka, działaczka społeczna związana z lewicą, posłanka na Sejm Ustawodawczy (1919-1922) i Sejm III kadencji w II Rzeczpospolitej (1930-1935). Przewodnicząca Ligi Kobiet Galicji i Śląska – niepodległościowej organizacji kobiecej. Jako posłanka wystąpiła w 1919 roku z interpelacją przeciw dyskryminacji kobiet – zwolnieniu z pracy urzędniczek w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, wbrew swojej partii głosowała za uchwaleniem konstytucji marcowej, założycielka i przewodnicząca Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet (do 1935 roku), założycielka Samopomocy Społecznej Kobiet.

Anny Piaseckiej (1882-1980) – nauczycielka i działaczka społeczno-oświatowa, posłanka na Sejm Ustawodawczy (1919-1922), zaangażowana w działalność propolską przed plebiscytem na Warmii w 1920 roku, wybrana do Sejmu z listy Narodowej Partii Robotniczej, od 1920 roku była członkinią PSL „Piast” Wincentego Witosa.

Aleksandry Piłsudskiej (1882-1963) – działaczka niepodległościowa, studiowała na Uniwersytecie Latającym, członkini PPS, brała udział w wielu akcjach bojowych na początku XX wieku, w czasie I wojny światowej była członkinią oddziału wywiadowczo-kurierskiego I Brygady Legionów Polskich, komendantka kurierek legionowych, członkini Polskiej Organizacji Wojskowej, zabiegała o prawa wyborcze dla kobiet.

Haliny Skibniewskiej (1921-2011) – architektki i urbanistki, absolwentki Politechniki Warszawskiej, a później profesorki tej uczelni. Członkini komitetów PAN, posłanka na Sejm przed 1989 rokiem i pierwsza w Polsce kobieta – wicemarszałkini Sejmu. Członkini Organizacji Pomocy Żydom „Żegota”.Od 1946 roku praktykowała u Romualda Gutta, od 1957 roku pracowała w Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Autorka wielu projektów osiedl mieszkaniowych, m.in: Sady Żoliborskie i Szwoleżerów. Autorka opracowań naukowych z dziedziny mieszkalnictwa, projektowania mebli, obiektów dla dzieci, osób starszych i niepełnosprawnych. Autorka pierwszej Szkoły Środowiskowej. W okresie stanu wojennego jako członkini „Solidarności” interweniowała w imieniu osób represjonowanych. Laureatka Honorowej Nagrody SARP 1978 roku.

Zofii Sokolnickiej (1878-1927) – działaczka społeczno-oświatowa, posłanka na Sejm Ustawodawczy i Sejm I kadencji II RP (1922-1927). Działała w stowarzyszeniu kobiecym „Warta”, które prowadziło tajne nauczanie języka polskiego i historii i rozpowszechniało polskie książki w zaborze pruskim, była współautorką podręcznika dla nauczycielek „Jak uczyć dzieci czytać i pisać po polsku”. Była współzałożycielką organizacji oświatowych i narodowych, m.in. Towarzystwa Pedagogicznego, Zjednoczenia Polskich Kobiecych Towarzystw Oświatowych, działała w Komitecie Narodowym Polskim, była członkinią grona ekspertów KNP i delegacji polskiej na konferencji pokojowej w Paryżu, współzałożycielka Katolickiego Związku Polek i Narodowej Organizacji Kobiet

Franciszki Wilczkowiakowej (1880-1963) – działaczka społeczna, posłanka na Sejm Ustawodawczy, wybrana z listy Narodowej Partii Robotniczej, pracowała w komisji opieki społecznej, a także komisji konstytucyjnej.

Stefanii Wilczyńskiej (1886-1942) – wychowawczyni i pedagożka, zamordowana w Treblince. Ukończyła nauki przyrodnicze na uniwersytecie w Liège w Belgii. Razem z Januszem Korczakiem założyła i prowadziła Dom Sierot dla dzieci żydowskich w Warszawie na ul. Krochmalnej (1912-1942), przeniesiony później do warszawskiego Getta (na ulicę Chłodną 33, potem Sienną 16 – Śliską 9). Dom słynął z nowatorskich metod pedagogicznych. W 2015 roku ukazała się książka jej poświęcona „Pani Stefa” autorstwa reporterki Magdaleny Kicińskiej.

Zapraszamy do współpracy i zgłaszania własnych kandydatek. Piszcie na adres:

Link do wydarzenia na Facebooku.

——————————————————————————-

* Dane z odpowiedzi udzielonej 6 X 2017 roku przez Prezydent Warszawy Hannę Gronkiewicz-Waltz na interpelację radnej Pauliny Piechny-Więckiewicz.