Porozumienie Kobiet 8 Marca

Porozumienie Kobiet 8 Marca to grupa nieformalna, która powstała na początku lutego 2000 roku, początkowo jako Porozumienie Kobiet. Miało być grupą „doraźnego reagowania” na przypadki rażącej dyskryminacji kobiet. Od dwudziestu lat organizuje przede wszystkim coroczną Manifę, uliczny protest w obronie praw kobiet.

Impulsem do działania była informacja o najściu policji na gabinet ginekologiczny w Lublińcu wskutek anonimowego donosu. Pacjentkę, ledwo co wybudzoną z narkozy, przewieziono do szpitala i poddano ją dwukrotnie badaniu ginekologicznemu, nie informując o przysługujących jej prawach.

Listy

Na spotkaniu, które odbyło się w Fundacji Centrum Promocji Kobiet w Warszawie przy ul. Lwowskiej, radzono co dalej. Porozumienie wystosowało list do Rzecznika Praw Obywatelskich prof. Adama Zielińskiego z prośbą o zbadanie zasadności postępowania policji:

„W związku z wydarzeniem w Lublińcu zwracamy się do Rzecznika Praw Obywatelskich z prośbą o wyjaśnienie:

– Czy zastosowana przez policję metoda egzekwowania ustawy antyaborcyjnej jest zgodna z prawami człowieka – z konstytucyjnym i ustawowym prawem kobiet do zdrowia, godności, intymności, poufności i świadomej decyzji?

– W jakim charakterze i na jakiej podstawie prawnej kobieta została poddana badaniu ginekologicznemu?

– Czy policja poinformowała kobietę o jej prawach?

Wydarzenie w Lublińcu wzbudza nasz szczególny niepokój. Stanowi bowiem precedens, który może poważnie wpłynąć na jakość świadczonych usług ginekologicznych oraz na zachowania prozdrowotne kobiet.

Apelujemy do Rzecznika Praw Obywatelskich o to, by w przypadku stwierdzenia naruszenia praw kobiety, której incydent dotyczył, podjął działania interwencyjne.

Zwracamy się również z prośbą o wskazanie nam skutecznej drogi zapobieżenia sytuacjom, w których wszystkie kobiety – potencjalne pacjentki gabinetów ginekologicznych – będą narażone na podobne szykany”.

Porozumienie Kobiet wystosowało również list otwarty do Sejmu, Senatu i mediów, pod którym podpisało się wiele organizacji pozarządowych działających na rzecz praw kobiet (m.in. Bałtyckie Centrum Gender, Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, Centrum Praw Kobiet, Fundacja Kobieca eFKa, Grupa nieformalna Kolektywny Podmiot Kobiecy, Kujawsko-Pomorskie Centrum Promocji Kobiet, Ośrodek Informacji Środowisk Kobiecych OŚKa, Polskie Stowarzyszenie Edukacji Prawnej, Polskie Stowarzyszenie Wolnomyślicieli, Stowarzyszenie Emancypunx, Stowarzyszenie na rzecz Państwa Neutralnego Światopoglądowo NEUTRUM, Stowarzyszenie Kobiet na rzecz Równego Statusu Płci – Pekin 1995, Towarzystwo Rozwoju Rodziny), jak również kilkadziesiąt osób indywidualnych (m.in. Hanna Bakuła, Marek Balicki, prof. Jolanta Brach-Czaina, prof. Małgorzata Fuszara, prof. Maria Janion, Tomasz Jastrun, Krystyna Kofta, Danuta Kuroń, prof. Magdalena Środa, prof. Eleonora Zielińska):

„Opinię publiczną poruszyła wiadomość o najściu policji na gabinet ginekologiczny w Lublińcu. Doszło tam do rażącego pogwałcenia praw człowieka, a w szczególności prawa do poszanowania godności ludzkiej, prawa do wolności, prywatności, nienaruszalności cielesnej oraz prawa do ochrony zdrowia. Na podstawie anonimowego doniesienia o przeprowadzeniu rzekomo nielegalnego zabiegu przerywania ciąży pacjentka została przez funkcjonariuszy policji dowieziona do szpitala i poddana badaniom ginekologicznym. Nie zostało wyjaśnione, w jakim charakterze kobieta została poddana tym badaniom, czy były one dobrowolne ani też czy stan jej zdrowia w chwili interwencji pozwalał na wyrażenie ważnej zgody na badanie lekarskie. Postępowanie policji w tym przypadku może budzić obawy wszystkich kobiet jako potencjalnych pacjentek gabinetów ginekologicznych o to, że ich prawa człowieka zostaną naruszone w następstwie jakiegokolwiek anonimowego donosu.

Wydarzenie to dowodzi, że zakaz przerywania ciąży nie eliminuje samego zjawiska aborcji, wywołuje natomiast niewątpliwie negatywne skutki społeczne m.in. w postaci stygmatyzowania wszystkich lekarzy ginekologów i ich pacjentek, naruszania tajemnicy lekarskiej, odstraszania kobiet od korzystania z pomocy medycznej, co odbija się niekorzystnie na ich stanie zdrowia.

Jedynym skutecznym podejściem do problemu aborcji jest stworzenie kobietom rzeczywistej możliwości zabezpieczenia się przed niechcianą ciążą. Służy temu rzetelna oświata seksualna, upowszechnianie dostępu do metod i środków antykoncepcyjnych oraz promowanie odpowiedzialnych postaw prokreacyjnych.

Domagamy się zniesienia zakazu aborcji i przywrócenia kobietom prawa do decydowania o swoim życiu, macierzyństwie i zdrowiu”.

I Manifa

Na lutowym spotkaniu Elwira Chruściel zaproponowała zorganizowanie ulicznej manifestacji 8 marca, w Międzynarodowy Dzień Kobiet. Protest miał być częścią Światowego Marszu Kobiet, który w 2000 roku odbywał się w wielu krajach. Pierwszą manifę organizowały m.in. Agata Araszkiewicz, Katarzyna Bratkowska, Agnieszka Graff, Kazimiera Szczuka, Katarzyna Miller, Agnieszka Grzybek, Teresa Oleszczuk, Ewa Dąbrowska-Szulc, Bożena Umińska-Keff i wiele innych. Nazwa Porozumienia Kobiet przerodziła się w Porozumienie Kobiet 8 Marca.

Pierwsza manifa poświęcona była pamięci prof. Zofii Kuratowskiej, która zawsze aktywnie przeciwstawiała się dyskryminacji kobiet, oraz Irenie Sz., zamordowanej przez swego męża, zwolnionego z aresztu tymczasowego, gdzie oczekiwał na rozprawę w sądzie za maltretowanie żony i dzieci. Marsz odbył się pod hasłem „Masz 2000 powodów, aby się do nas przyłączyć!”. Spod pomnika Kopernika w Warszawie, obwieszonego transparentem z hasłem „Kopernik też była kobietą!”, około 200 osób przemaszerowało pod Kolumnę Zygmunta na pl. Zamkowym. Choć impulsem do zorganizowania protestu był incydent w Lublińcu, chciano zwrócić również uwagę na nasilające się tendencje dyskryminowania kobiet, czego przejawem była tzw. „polityka prorodzinna” rządu AWS. Wiodącymi hasłami były: „Demokracja bez kobiet to pół demokracji” i „Mam tego dość – Matka Polka. Jestem z Tobą – Ojciec Polak”. Pojawiły się również inne: „Chodźcie z nami, kobietami!”, „Ręce precz od naszych macic!”, „Kobiety mają głos!”, „Demokracja jest też dla kobiet!”, „Smereczyńska na papieża!” (ówczesna pełnomocniczka rządu ds. rodziny, związana z Polską Federacją Stowarzyszeń Rodzin Katolickich). Na pl. Zamkowym odbyły się happeningi: „Chór recenzji literackich bractwa siurkowego” (w wykonaniu Kolektywnego Kobiecego Podmiotu w składzie: Agata Araszkiewicz, Kasia Bratkowska, Kazia Szczuka), „Wywiad z Matką Polką” (w rolę Matki Polki wcieliła się Katarzyna Miller, a w rolę dziennikarza – Agnieszka Graff), „Wywiad z Panią Polityką Prorodzinną” (Politykę Prorodzinną odgrywała Kazia Szczuka) oraz „Happening Podręcznych”. Happeningi i język karnawału były rozpoznawalnymi znakami pierwszych manif.

Postulaty

Od dwudziestu lat Porozumienie Kobiet 8 Marca corocznie organizuje manify, choć grupa w międzyczasie ewoluowała, zawsze jednak zachowując swoją niezależność. Wśród tematów pojawiły się prawa pracownicze, duży nacisk na kwestie ekonomiczne, krytyka neoliberalizmu, włączenie praw lesbijek, trudna sytuacja kobiet starszych, uchodźczyń, imigrantek, kobiet z niepełnosprawnościami. Co roku zgłaszane są konkretne postulaty, wśród których pojawiają się stale:

  1. Ochrona zdrowia. Zdrowie to nie biznes. Chcemy rozwiązań, które zapewnią godziwą opiekę nad osobami chorymi, starszymi i niepełnosprawnymi. Żądamy godziwego wynagradzania pielęgniarek!
  2. Opieka nad dziećmi. Chcemy przywrócenia sieci bezpłatnych państwowych żłobków i przedszkoli, także w mniejszych miastach i na wsi
  3. Równość rodzicielska. Chcemy równych obowiązków i praw dla rodziców w prawie pracy i na co dzień. Trzeba promować urlopy ojcowskie i skutecznie egzekwować alimenty.
  4. Emerytury. Chcemy by państwo stworzyło system zabezpieczeń emerytalnych dla wdów oraz kobiet pracujących w domu. Konieczne jest wyrównanie przyszłych emerytur kobiet i mężczyzn.
  5. Praca. Żądamy wprowadzenia ustawy zakazującej omijających kodeks pracy praktyk zatrudnieniowych stosowanych przez firmy outsourcingowe. Dość umów śmieciowych i zmuszania pracowników do zakładania własnych firm!
  6. Związki partnerskie. Żądamy stworzenia formalnych zabezpieczeń finansowych i prawa dziedziczenia dla par jednopłciowych. Już czas na ustawę o związkach partnerskich!
  7. Mieszkanie. Żądamy respektowania zakazu nielegalnych eksmisji i stworzenia zabezpieczeń dla eksmitowanych. Mieszkanie prawem nie towarem!
  8. Przemoc. Żądamy ratyfikowania Konwencji Przeciw Przemocy Wobec Kobiet.
  9. Prawa reprodukcyjne. Żądamy edukacji seksualnej opartej na faktach, refundacji nowoczesnej antykoncepcji i prawa do aborcji. Każda kobieta powinna mieć prawo do decydowania o macierzyństwie.
  10. Świeckie państwo. Żądamy respektowania świeckości państwa i zakazu finansowania przez państwo związków wyznaniowych z budżetu.
  11. Edukacja. Wiedza powinna być wspólnym dobrem nie towarem! Protestujemy przeciwko prywatyzacji placówek edukacyjnych. Chcemy by uczelnie wyższe pozostały przestrzenią wolności.

 

Bibliografia:

Kalendarium OŚKi z marca i kwietnia 2000 roku.

Materiały konferencyjne z III Ogólnopolskiej Konferencji Organizacji i Środowisk Kobiecych „Polityka rządu wobec kobiet”, 29-30 kwietnia 2000.

Strona Porozumienia Kobiet 8 Marca: https://manifa.waw.pl/onas

* Zdjęcie zostało zrobione podczas manify w 2006 roku, autorka/autor nieznany. Z platformy przed Sejmem przemawia Elizabeth Schroedter, niemiecka posłanka do Parlamentu Europejskiego z Grupy Zieloni/Wolne Przymierze Europejskie.